Podział Geert'a Hofstede.


Jednym z najbardziej znanych naukowców zajmującym się problemem kultury, kultur narodowych oraz istniejących pomiędzy nimi różnic kulturowych jest holenderski socjolog, Geert Hofstede. Dokonał on dogłębnej analizy różnic jakie istnieją pomiędzy kulturami. Przede wszystkim Hofstede potwierdził pogląd powtarzany przez wielu badaczy, że kultura nie jest czymś dziedzicznym. Kultury się uczymy, nie otrzymujemy jej w spadku. Jej źródłem jest środowisko społeczne, a nie geny.[1]
W drodze szczegółowych dociekań zauważył on kilka cech, które wpływały na szereg postaw, zachowań, wartości, idei przyjmowanych przez dawną kulturę, które nazwał wymiarami kultur narodowych.
Geert Hofstede w swoich badaniach nad kulturami wyróżnił następujące wymiary kultur narodowych:
Ø  dystans do władzy,
Ø  indywidualizm i kolektywizm,
Ø  męskość i kobiecość,
Ø  stosunek do niepewności,
Ø  orientacja krótko- i długoterminowa.
Aby dokonać dokładnej analizy Hofstede obserwował wpływ wymiarów na daną kulturę oraz jak przejawiają się one w różnych miejscach i dziedzinach życia: szkole, pracy, związku, małżeństwie, w partiach politycznych, urzędach, przedsiębiorstwach i wielu innych. Ponadto dzięki współpracy z IBM zgromadził wielką bazę danych o przedstawicielach niemal wszystkich kultur opisanych pod kątem wymiarów kultury. Ważnym elementem jego pracy było wskazanie na to, że pojedyncze wymiary kultury prawie nigdy nie przesądzały o cechach danej kultury narodowej bez właściwego powiązania z innymi wymiarami.

Dystans do władzy (power distance), według definicji Hofstede, to zakres oczekiwań i akceptacji dla nierównego rozkładu władzy, wyrażany przez mniej wpływowych (podwładnych) członków instytucji lub organizacji. W krajach o dużym dystansie do władzy istnieje duża zależność podwładnych od ich przełożonych. Dystans do władzy może się różnić w zależności od pozycji społecznej, poziomu wykształcenia i zawodu. Hofstede doszedł do wniosku, że państwa z dużym dystansem do władzy, jak kraje afrykańskie czy latynoamerykańskie są w znacznie większym stopniu dotknięte korupcją. Ponadto dobra materialne były skupione w rękach niewielkiej części społeczeństwa.[2] Źródeł zróżnicowania Hofstede dzięki badaniom nad PDI upatrywał w szerokości geograficznej kraju (im większa tym niższy dystans), liczbie ludności w danym kraju (im większa liczba ludności tym większy dystans), zamożność kraju (im większa, tym niższy PDI). Zgodnie z dociekaniami Hofstede państwa o niskim dystansie do władzy to: Australia, Austria, Holandia, Stany Zjednoczone, Nowa Zelandia. Państwa o dużym dystansie do władzy to między innymi: Sudan, Arabia Saudyjska, Pakistan, Indie, Chiny, oraz wiele krajów Afryki subsaharyjskiej.[3] Chiny jednak nie można wrzucić do tego samego kosza z krajami Afryki, gdyż można im przyporządkować inne wymiary kultury, jak orientacja długoterminowa, wysoki wskaźnik unikania niepewności, które są właściwe dla kultur zdolnych do bogacenia. 

Indywidualizm i kolektywizm charakteryzują kultury pod kątem ich zorientowania na jednostkę lub grupę. Zdaniem Hofstede, indywidualizm to właściwość społeczeństw, wewnątrz których więzi są luźne, zaś jednostka ma na uwadze głównie siebie i własne potrzeby. Kolektywizm jest zaś „właściwy społeczeństwom, w których ludzie od momentu narodzin należą do silnych i spójnych grup. Grupy te przez całe życie zapewniają im opiekę i ochronę, za co ich członkowie odwzajemniają się niekwestionowaną lojalnością.”[4]Geert Hofstede szczegółowo naszkicował różnice pomiędzy kulturą kolektywistyczną a indywidualistyczną. Duże rozbieżności widoczne są już w samych relacjach pomiędzy kolektywizmem i indywidualizmem a pracą. Indywidualiści poszukują w pracy wyzwań, wolności stylu pracy, ale także wystarczającej ilości czasu wolnego. Dla kolektywistów ważne są szkolenia, warunki pracy, oraz wykorzystanie umiejętności pracowników.[5] Hofstede do dalszej charakteryzacji tego wymiaru kultury posłużył się kategoriami wstydu i winy. Kultury indywidualistyczne są „kulturami winy”, zaś kolektywistyczne - „kulturami wstydu”, dlatego, że wina jest sprawą indywidualną, zaś wstyd z kolei problemem całej grupy. Kolejnym polem odmienności jest podejście do „zachowania twarzy” (podejście kolektywistyczne) lub „zachowania osobistej godności” (podejście indywidualistyczne).[6] 
Męskość jest to cecha społeczna, która polega na przypisaniu mężczyznom ról związanych z asertywnością, twardością i dążeniem do sukcesu materialnego, zaś kobiecość ze skromnością, czułością i troską o jakość życia. Wyznaczniki kultur męskich i kobiecych wiążą się nie tylko z rolą jaką kobiety odgrywają w polityce czy biznesie. Chodzi także o związek i małżeństwo, a także kwestie równouprawnienia. Stąd też kultury krajów skandynawskich (Dania, Norwegia, Szwecja) silnie przywiązane do równouprawnienia kobiet, tolerancji, kompromisu oraz charakteryzujące się wysoką skromnością wyróżniają się najniższą wartością wskaźnika męskości. Z kolei najwyżej wypadają kraje latynoamerykańskie[7]. 
Niepewność jest wpisana w życie każdego człowieka oraz grupy, ponieważ nikt nie jest w stanie przewidzieć wydarzeń kolejnego dnia. Istnienie stanu niepewności powoduje niepokój, zaś środkami unikania niepewności są technologia, prawo i religia. Unikanie niepewności zdecydowanie nie jest jednoznaczne z unikaniem ryzyka. Zdaniem Geerta Hofstede zakres i sposób unikania niepewności przez kultury w dużym stopniu warunkuje ich byt materialny, jednak musi on być połączony z odpowiednimi innymi wymiarami kultury (między innymi indywidualizm i kolektywizm).[8]

Dużo bardziej o sukcesie finansowym danej kultury może świadczyć to, czy charakteryzują ją orientacja krótko- czy długoterminowa. Ich najważniejsze cechy zostały przedstawione w poniższej tabeli. 
Tabela 2. Cechy orientacji krótko- i długoterminowej
Orientacja krótkoterminowa
Orientacja długoterminowa
Wysiłek musi przynosić szybkie efekty
Wytrwałość i systematyczne wyniki w celu stopniowego osiągania rezultatów
Społeczna presja na konsumpcję
Zapobiegliwość, oszczędne gospodarowanie
Poszanowanie tradycji
Poszanowanie okoliczności
Dbałość o osobistą stabilizację
Dbałość o umiejętność przystosowania się
Dbałość o wypełnianie zobowiązań wynikających z więzi społecznych i statusu
Gotowość do podporządkowania się osiągnięciu celu
Dbałość o zachowanie twarzy
Poczucie wstydu
Źródło: Geert Hofstede, Kultury i organizacje. Zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000.

Do kultur o orientacji krótkoterminowej przede wszystkim zaliczane są kultury krajów Afryki subsaharyjskiej, krajów Ameryki Środkowej. Silna orientacja długoterminowa jest charakterystyczna dla m.in. Chin, Japonii, Indii.
Wymiary kultury Geerta Hofstede są w stanie wpływać na charakter, kształt i przebieg negocjacji:
Ø  dystans do władzy, stopień centralizacji struktur kontrolnych i decyzyjnych, określa status negocjatorów,
Ø  kolektywizm, potrzeba budowy stabilnej relacji, zmiana negocjatora oznacza budowę relacji od początku, indywidualizm,
Ø  męskość: sympatyzowanie z silniejszymi, agresja rywalizacja, kobiecość: skłonność do kompromisu,
Ø  unikanie niepewności: unikanie niejasności, dwuznaczności, wpływa na strukturę              i rytuały procedur negocjacyjnych,
Ø  orientacja długoterminowa: decyduje o wytrwałości w dążeniu do celów nawet za cenę wyrzeczeń.[9]


[1] Hofstede Geert, Kultury i organizacje. Zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 17.
[2] Ibidem, s. 58-62.
[3] Ibidem, s. 78-80.
[4] Ibidem, s. 88.
[5] Ibidem, s. 89-90.
[6] Ibidem, s. 100-103.
[7] Ibidem, s. 132-133.
[8] Ibidem, s. 178-186.
[9] Ibidem, s. 350-351.

0 komentarze:

Prześlij komentarz